TP.HCM cần kiểm soát việc chuyển nhượng dự án để trục lợi

UBND TP.HCM phối hợp với Thanh tra Thành phố và Giám đốc các sở: Tư pháp, Xây dựng, Kế hoạch và Đầu tư, Tài nguyên và Môi trường, Tài chính cùng với các cơ quan, đơn vị có liên quan nhằm tìm ra các giải pháp kiểm soát chuyển nhượng dự án để trục lợi, kiểm soát chặt chẽ công tác đấu giá đất, đấu thầu để lựa chọn nhà đầu tư.

Theo đó, hiện nay nhu cầu chuyển nhượng dự án rất lớn và nhiều doanh nghiệp bất động sản chuyển nhượng dự án nhằm mục đích trục lợi đang diễn ra. Về bản chất, hoạt động chuyển nhượng toàn bộ dự án hay một phần dự án có sử dụng đất là theo nhu cầu của các doanh nghiệp và cơ chế thị trường, không dẫn đến yếu tố trục lợi.

Việc chuyển nhượng dự án để trục lợi chỉ xảy ra trong trường hợp lựa chọn nhà đầu tư theo hình thức chỉ định thầu theo kiểu "chủ nghĩa tư bản thân hữu" hoặc do nằm trong "nhóm lợi ích" và nguyên nhân là do có sơ hở, lỏng lẻo trong các quy định của pháp luật, tạo điều kiện cho một số người trục lợi từ chính sách, dễ dàng được chỉ định nhà đầu tư dự án có sử dụng đất; được chỉ định nhà thầu BT (xây dựng - chuyển giao) được thanh toán bằng quỹ đất đối ứng ở các vị trí đắc địa mà không qua đấu thầu rộng rãi, công khai.

Theo Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), giải pháp hiệu quả nhất để kiểm soát việc chuyển nhượng dự án có sử dụng đất nhằm mục đích trục lợi là phải siết chặt khâu lựa chọn nhà đầu tư dự án có sử dụng đất, nhà thầu công trình BT được thanh toán bằng quỹ đất đối ứng.

Hiệp hội cũng kiến nghị thực thiện phổ biến phương thức đấu thầu rộng rãi trong nước, đấu thầu rộng rãi quốc tế để lựa chọn nhà đầu tư các dự án có sử dụng đất, các công trình xã hội hóa đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), nhất là hình thức hợp đồng BT được thanh toán bằng quỹ đất đối ứng. Chỉ thực hiện phương thức chỉ định nhà đầu tư, nhà thầu BT được thanh toán bằng quỹ đất đối ứng khi đáp ứng điều kiện quy định trường hợp chỉ định thầu theo quy định của Luật Đấu thầu.

Cần bổ sung chế định "Đấu thầu dự án có sử dụng đất" vào Luật Đất đai; và sửa đổi, bổ sung hoàn thiện các quy định của Luật Đấu thầu để đảm bảo tính minh bạch, thống nhất và chặt chẽ. Chính phủ cũng cần sớm ban hành Nghị định quy định việc sử dụng tài sản công để thanh toán cho nhà đầu tư khi thực hiện dự án theo hình thức hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT). Đây là văn bản quy phạm pháp luật còn thiếu để thực hiện Luật Quản lý, sử dụng tài sản công. Do chưa có Nghị định này nên đã tạo ra khoảng trống pháp luật kể từ ngày 01/01/2018 đến nay (ngày Luật Quản lý, sử dụng tài sản công có hiệu lực).

Chuyển nhượng dự án là hoạt động kinh doanh bình thường của doanh nghiệp, nhưng theo quy định pháp luật, chủ đầu tư phải giải phóng mặt bàn và có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Do vậy, trên thực tế, việc chuyển nhượng dự án rất khó khăn. Trong 10 tháng đầu năm 2018, chỉ có 15/23 hồ sơ chuyển nhượng dự án được chấp thuận và có hơn 500 dự án chưa đủ điều kiện chuyển nhượng bị thu hồi, bị "đắp chiếu, trùm mền", là "hàng dự án tồn kho".