F1 về Việt Nam, thách thức hay cơ hội?

Ngày 07/11/2018, Tập đoàn Formula One và UBND TP. Hà Nội chính thức công bố thủ đô Hà Nội sẽ đăng cai tổ chức Giải đua Ô tô Công thức 1 (F1) vào tháng 04/2020, biến Việt Nam trở thành quốc gia thứ 22 trên thế giới đăng cai giải đua danh giá này. Đường đua tại Hà Nội sẽ trở thành đường đua thứ 4 trên thế giới được tổ chức trên phố, và cũng là chặng đua mới đầu tiên mà công ty sở hữu F1, Liberty Media, công bố kể từ khi họ mua lại F1 vào năm 2017.

Cụ thể, đường đua tại Hà Nội nằm gần Sân Vận động Quốc gia Mỹ Đình và cách trung tâm thủ đô 12km về phía Tây, có chiều dài 5.565km sử dụng cơ sở vật chất của các đường phố hiện có và các hạ tầng xây dựng thêm. Được thiết kế bởi công ty Herman Tilke, điểm đặc biệt của đường đua này là các khúc cua lấy cảm hứng từ nhiều đường đua khác trên khắp thế giới như Nurburgring (Đức), Sainte Devote (Monaco) và Suzuka (Nhật Bản).

Việc đăng cai tổ chức F1 tại Hà Nội sẽ khác so với SEA Games, Asiad, Olympic hoặc các giải bóng đá. Theo đó, UBND TP. Hà Nội sẽ là đơn vị đăng cai, Công ty Việt Nam Grand Prix (thành lập ngày 21/08/2018 với vốn điều lệ 1.000 tỷ đồng do Công ty TNHH Sản xuất và Kinh doanh VinFast, một thành viên của Tập đoàn Vingroup, sở hữu 100% vốn) là đơn vị tổ chức, phí đăng cai sẽ do công ty này chi trả.

Theo công bố, nguồn thu dự kiến của giải đua tại Việt Nam sẽ gồm doanh thu bán vé và các dịch vụ cung cấp cho F1 và các đội đua, doanh thu quảng cáo và bán quyền phát sóng trên truyền hình, doanh thu từ việc tổ chức các sự kiện bên lề và các khu vực kinh doanh sản phẩm cũng dịch vụ gắn liền với giải đua, cùng hỗ trợ của doanh nghiệp trong và ngoài nước.

Xem video

Sự hợp tác giữa Việt Nam và F1 được cho rằng sẽ tiếp nối tham vọng mở rộng khắp thế giới của giải đua có lịch sử gần 70 năm này, đặc biệt là tại các thành phố điểm đến như Hà Nội. Đồng thời, nó cũng giúp Việt Nam quảng bá hình ảnh đất nước, thúc đẩy đầu tư và tăng trưởng du lịch.

Theo ông Chase Carey - Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Formula One, việc lựa chọn Hà Nội bởi thành phố này đáp ứng một tiêu chí khá quan trọng của Ban tổ chức F1 khi hội tụ đủ các yếu tố cần thiết: người dân đam mê đua xe, sự năng động (tiếp thu nhanh các sự kiện thể thao tầm cỡ quốc tế). Và cuối cùng là việc một châu Á năng động là một bước phát triển vô cùng quan trọng, khi mà các hoạt động ở Mỹ, châu Âu đã rất “ổn định”.

Tuy vậy, sự hợp tác này cũng dấy lên nhiều quan ngại từ các chuyên gia về hiệu quả kinh tế, đặc biệt trong bối cảnh nhiều chặng đua F1 trên thế giới đều kinh doanh thua lỗ hoặc đứng trước khó khăn tái cơ cấu. Theo báo cáo, 19/21 chặng đua của mùa giải F1 2018 được chính phủ các nước thanh toán chi phí, ước tính khoảng 50 đến 60 triệu USD/năm (tương đương 1.162 tỷ đến 1.395 tỷ đồng).

Ở bối cảnh quốc tế, năm 2017 chứng kiến sự sụt giảm doanh thu cao nhất trong thập niên qua của F1 trên toàn cầu, giảm 12 triệu USD xuống còn 1,79 tỷ USD. Một số quốc gia cũng chấm dứt hợp đồng tổ chức giải đua này. Tháng 04/2017, Malaysia, nơi đã đăng cai chặng đua F1 liên tục trong suốt 19 năm, tuyên bố sẽ không tổ chức F1 từ năm 2018 do “chi phí tổ chức giải đấu lớn hơn lợi ích mang lại cho đất nước”. Việc mở rộng số lượng chặng đua của F1 cũng vấp phải sự phản đối từ chính các đội đua khi mùa giải năm 2020 có thể tăng lên 23 chặng đua nếu Miami hoàn tất đàm phán hợp đồng.

Trên thực tế, ý tưởng mang F1 đến Việt Nam đã có từ năm 2016, xuất phát từ mong muốn của ông Gianluca Di Tondo, Giám đốc thương hiệu toàn cầu của Heineken, nhằm quảng bá rộng rãi hơn hình ảnh của F1 tại châu Á - Thái Bình Dương. Tuy vậy dự định này không thành công bởi tháng 8/2016, tỷ phú Bernie Ecclestone là ông chủ trước đó của F1 đã từ chối một hợp đồng trị giá 530 triệu USD để tổ chức F1 trong 10 năm tại quốc gia này.

Lý giải cho quyết định trên, ông Ecclestone cho rằng Việt Nam chưa từng tổ chức một giải đua xe ô tô nào trong khi các quốc gia lân cận như Singapore và Trung Quốc (tại thời điểm đó) lại đã có các chặng đua F1 khá thành công. Thậm chí vào năm 2010, đã có đề xuất về việc xây dựng một đường đua tiêu chuẩn quốc tế ở ngoại thành TP.HCM nhưng cuối cùng kế hoạch không được triển khai. Một đường đua khác cũng đã được xây dựng tại Long An nhưng chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn quy định của Liên đoàn Ô tô Quốc tế (FIA) để tổ chức giải đua.

Bên cạnh các nguyên nhân nêu trên là rào cản từ quy định chặt chẽ của pháp luật Việt Nam đối với vấn đề cá cược thể thao, mà mới chỉ được nới lỏng vào năm 2017 và được đưa vào Luật Thể dục Thể thao sửa đổi năm 2018 để áp dụng từ năm 2019.

Về suy luận là vậy, nhưng có lẽ chỉ thời gian mới trả lời được cho việc F1 và Việt Nam có phải là sự “ghép đôi” hợp lý hay không bởi yếu tố khó đoán định nhất đến từ phản ứng của người hâm mộ F1 tại Việt Nam, khi mà những ngôi sao hút khán giả của giải đua này như Lewis Hamilton của đội Mercedes và Sebastian Vettel của Ferrari ngày càng hiếm còn Kimi Raikkonen và Fernando Alonso đều đã qua thời kì đỉnh cao.